Poręba Wielka

U północnych stoków Gorców, w dolinie Porębianki leży Poręba Wielka. Jest to duża wieś, która wchłonęła swoje dawne przysiółki. Na mapie Gorców stanowi ważny punkt ze względu na to, że znajduje się tu siedziba Dyrekcji Gorczańskiego Parku Narodowego. Poręba Wielka jest też świetnym punktem wypadowym w Gorce. Wychodzi stąd niebieski szlak na Turbacz i zielony na Stare Wierchy. Okolica jest także gęsto pokryta siecią szlaków spacerowych i edukacyjnych.

Początki wsi sięgają XIV wieku. Została ona założona w dobrach cystersów, które wkrótce zostały im odebrane. Oddana przez Ludwika Węgierskiego rodzinie Ratołdów przechodziła kolejno we władanie Pieniążków, Lubomirskich, Sanguszków i w końcu Wodzickich. Już w XVI wieku utworzono tu folwark, który z czasem stał się centrum tak zwanego klucza porębskiego. Do folwarku należały oprócz ziemi uprawnej także folusz, dwa tartaki, browar z gorzelnią, papiernia oraz huta szkła. Ta ostatnia powstała w II połowie XVII wieku i początkowo znajdowała się w Porębie Górnej. Z czasem przeniesiono ją na polanę Hucisko koło Koninek. Huta produkowała szkło białe i zielone. Wyrabiano szyby, butelki, puchary i kieliszki.

Majątek w Porębie pozostawał w rękach Wodzickich do 1945 roku, następnie został rozparcelowany. Pozostał po nim park podworski wraz z zabudowaniami gospodarczymi takimi jak wozownia, oficyny dworskie, stajnie czy kuchnie. Można także zobaczyć przyziemie dworu. Obecnie w części zabudowań ma swoją siedzibę Dyrekcja Gorczańskiego Parku Narodowego. W parku oraz na zboczu znajdującej się nad nim góry Chabówka wytyczono jedną ze ścieżek edukacyjnych GDP. Podczas wędrówki nią można zapoznać się z przyrodą przekształconą przez człowieka i poznać historię majątku.