Niedźwiedź

Niedźwiedź jest najmniejszą powierzchniowo wsią położoną po północnej stronie Gorców. Bardzo charakterystyczny jest jej układ przestrzenny. Miejscowość posiada bowiem niewielki rynek ze skwerem. Na rynku stoi pomnik Władysława Orkana, który urodził się w niedalekiej Porębie Wielkiej. Pomnik został przekazany z Nowego Targu, gdzie Związek Podhalan ufundował większy.

Na północ od rynku znajduje się miejsce po starym kościele. Był on najcenniejszym zabytkiem miejscowości ale niestety spłonął w 1992 roku. Pozostałą tylko murowana kaplica oraz stare potężne drzewa częściowo obumarłe pod wpływem ognia.

Niedźwiedź założony został w XIV wieku i był kolejno własnością Ratołdów, Pieniążków, Lubomirskich, Sanguszków i Wodzickich. Okres największego rozwoju przeżywał w XVI i na początku XVII wieku. Sebastian Lubomirski ufundował we wsi kościół. Powstałą przy nim szkoła i przytułek dla ubogich. W 1608 roku założono tu papiernię, która działała przez ponad sto lat. Dochody z niej stanowiły istotny wkład w dochody majątku. 

Interesujący może się okazać spacer po miejscowym cmentarzu gdzie pochowane są pierwsza żona Władysława Orkana Maria Zwierzyńska oraz ich córka Zofia. Jej grób otacza piękna kuta balustrada zaprojektowana przez Janinę Moszównę z Zakopanego. Na tutejszym cmentarzu znajduje się także grób jednego z przywódców gorczańskiej partyzantki Juliana Zapały PS. „Lampart”.