Krościenko nad Dunajcem

Leżące w dolinie Dunajca między Gorcami, Pieninami a Beskidem Sądeckim Krościenko jest świetną bazą wypadową do wędrówek po okolicy. Znakowanym szlakami można stąd wyjść w każdą z tych grup górskich. Górujące nad miejscowością zbocza Trzech Koron, Lubania i Dzwonkówki sprawiają, że wydaje się ona jakby wciśnięta między góry.

Początki osadnictwa w miejscu dzisiejszego Krościenka sięgają końca XII wieku. Istniejący niedaleko Zamek Pieniński został w 1241 roku zniszczony przez najazd tatarski. Podobny los spotkał osadę leżącą w dolinie Dunajca. W 1348 roku Kazimierz Wielki lokował w jej miejscu miasto na prawie niemieckim. Jego mieszkańcy utrzymywali się przede wszystkim z rolnictwa. Rzemiosło i handel pełniły funkcje drugorzędne, choć aż do XIX wieku odbywały się tu coroczne jarmarki. Wielu mieszkańców trudniło się także flisactwem. Spław drewna do ujścia Dunajca a czasami także do Gdańska dawał dobre zarobki, a ostatnie tratwy pływały jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym. 

Położone wśród gór miasteczko rozwijało się dość wolno. W XVII wieku jego mieszkańcy toczyli długie spory ze starostą czorsztyńskim, który usiłował założyć w Krościenku folwark a ludność wyrugować z ziemi i pozbawić miejskich przywilejów. Nie oszczędzały miasta także wojny i przemarsze wojsk. Szczególnie mocno cała okolica ucierpiała podczas potopu szwedzkiego i wojny północnej. 

Po pierwszym rozbiorze Polski rząd austriacki rozpoczął sprzedaż dawnych majątków królewskich. Stąd też w 1822 roku Krościenko nabyła rodzina Grossów, która kilka lat później rozpoczęła badania nad właściwościami kwaśnych wód, które wypływały na stokach Stajkowej Góry. Po zabezpieczeniu źródeł „Anna” i „Michalina” Henryk Gross rozpoczął budowę rozlewni wody oraz uzdrowiska. Jednak przedsięwzięcie upadło z powodu bardzo silnej konkurencji ze strony sąsiedniej Szczawnicy należącej do Szalayów. Dziś obydwa źródła są eksploatowane przez rozlewnię wody mineralnej „Kinga”.   

Dziś Krościenko to przede wszystkim miejscowość wypoczynkowa stanowiąca bazę dla turystów udających się w Gorce, Pieniny i Beskid Niski.